Concurrentie door overheden

De Wet Markt en Overheid

Wat doet u als de overheid zich niet aan de spelregels houdt?

Als overheden zich met economische activiteiten op de markt begeven, gaan zij de concurrentie aan met ondernemers. Om ondernemers ook een eerlijke kans te bieden, moeten overheden zich aan een aantal gedragsregels houden. Die gedragsregels zijn te vinden in de Wet Markt en Overheid. Het doel van deze wet is om bedrijven te beschermen tegen oneerlijke concurrentie vanuit de overheid. 

De Wet Markt en Overheid

De Wet Markt en Overheid maakt onderdeel uit van de Mededingingswet en geldt voor alle overheden: het Rijk, de provincies, waterschappen, gemeenten en zelfstandige bestuursorganen. De wet is alleen van toepassing op ‘economische activiteiten’ van overheden. Daarvan is sprake als de activiteit geen publieke (wettelijke) taak is. 

Zo is het ophalen van huisvuil een publieke taak en dus geen economische activiteit. De Wet Markt en Overheid is daarop niet van toepassing. Maar het ophalen van bedrijfsafval is geen publieke taak. Als een gemeente dus besluit om ook bedrijfsafval te gaan ophalen, is er wel sprake van een economische activiteit. Op dat moment gaat de gemeente de concurrentie aan met bedrijven en moet de gemeente zich aan de Wet Markt en Overheid houden. Andere voorbeelden van economische activiteiten zijn de verkoop en verhuur van vastgoed of grond, de exploitatie van sportaccommodaties, kampeerterreinen of parkeergarages en het verzorgen van transport. Op de website van de Autoriteit Consument en Markt (ACM) is een lijst opgenomen met meer voorbeelden van economische activiteiten.

Gedragsregels Wet Markt en Overheid

In de Wet Markt en Overheid zijn vier gedragsregels voor overheden opgenomen:

  1. Overheden mogen geen diensten of producten aanbieden onder de integrale kostprijs.
  2. Overheden mogen hun eigen overheidsbedrijf niet bevoordelen boven andere bedrijven.
  3. Overheden mogen gegevens die zij hebben voor hun publieke taken alleen voor economische activiteiten gebruiken als bedrijven die gegevens onder dezelfde voorwaarden ook kunnen krijgen.
  4. Overheden moeten zorgen dat bestuurlijke taken en economische activiteiten strikt gescheiden blijven.

Uitzonderingen: staatssteun en algemeen belang

In de wet is ook een aantal uitzonderingen opgenomen op deze gedragsregels. Zo is de wet onder meer niet van toepassing als er sprake is van staatssteun of als de economische activiteit wordt uitgevoerd in het algemeen belang. In dit laatste geval mag de overheid het product of de dienst wel aanbieden onder de integrale kostprijs. Daarvoor is vereist dat er een algemeenbelangbesluit aan ten grondslag ligt. Een dergelijk besluit moet zorgvuldig voorbereid worden en goed worden gemotiveerd. Zo moet het overheidsorgaan onderzoek doen naar de noodzaak van het aanbieden van het product of de dienst en kunnen onderbouwen waarom het product of de dienst in dit specifieke geval onder de integrale kostprijs moet worden aangeboden. Daarbij moeten zij ook de belangen van betrokken ondernemingen meewegen. Soms hebben die ondernemingen zelfs recht op compensatie.

Tegen een algemeenbelangbesluit staat bezwaar, beroep en hoger beroep bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) open.

Autoriteit Consument en Markt

De ACM houdt toezicht op de naleving van de Wet Markt en Overheid. Ondernemers die van mening zijn dat een overheidsinstelling zich niet aan de gedragsregels houdt en die bij die overheidsinstelling geen gehoor vinden, kunnen een klacht indienen bij de ACM. In dat geval kan de ACM handhavend optreden en (onder meer) een dwangsom opleggen. De ACM kan dit overigens ook zelfstandig.

Juridisch advies over concurrentie door overheden

Vermoedt u dat er sprake is van oneerlijke concurrentie door een overheidsorgaan, en heeft uw onderneming daar last van? Vraagt u zich af of er sprake is van staatssteun of bent u het niet eens met een algemeenbelangbesluit? Neem dan gerust vrijblijvend contact met mij op. Ik adviseer u graag.

Ja, ik bel Esther nu