Kartelvorming

Kartelvorming

Hoe voorkomt u dat u afspraken maakt die in strijd zijn met het kartelverbod?

Voor een gezonde en effectieve vrijemarkt is het belangrijk dat er voldoende concurrentie is. In zo’n markt strijden bedrijven met elkaar om de gunst van de klanten dus ook een gunstig markt aandeel. Maar als bedrijven onderling afspreken om niet met elkaar te concurreren is er sprake van kartelvorming. Dat is bijvoorbeeld het geval als bedrijven onderling hun prijzen afstemmen, afspreken de productie te beperken of onderling markten en klanten verdelen. Door die afspraken kunnen deze bedrijven hogere prijzen rekenen, waardoor eindgebruikers te veel betalen. Om deze reden is kartelvorming verboden en geldt zowel in Europa als in Nederland een kartelverbod.

Het kartelverbod

Het kartel verbod geldt voor ondernemers en ondernemersverenigingen. Voor een overtreding van het kartelverbod is niet vereist dat er een overeenkomst aan de samenwerking ten grondslag ligt. Bij een onderling afgestemde feitelijke gedraging (zoals het uitwisselen van concurrentiegevoelige informatie) of een besluit van een ondernemersvereniging kan er ook sprake zijn van een overtreding.

Het kartelverbod geldt bovendien niet alleen voor een afspraken tussen concurrenten. Ook concurrentiebeperkende afspraken tussen niet-concurrenten kunnen onder het kartelverbod vallen. Denk hierbij aan MFN-clausules, clausules die online platforms opleggen om niet op andere platforms aan te bieden, exclusiviteitsbedingen, non-concurrentie, afspraken om niet op prijsvergelijkingssites te adverteren en afspraken om niet online te verkopen, of alleen tegen een hogere prijs.

Voor ondernemingen is het niet altijd direct duidelijk of zij handelen in strijd met het kartelverbod. Er valt namelijk meer onder het verbod dan de klassieke prijsafspraken of de verdeling van markten. Zo is het bijvoorbeeld ook verboden om af te spreken om verkoopcampagnes en kortingsacties op elkaar af te stemmen. Ook afspraken die níet tot doel hebben om de concurrentie te beperken, maar dit wel als onbedoeld neveneffect hebben, kunnen verboden zijn.

Vrijstelling kartelverbod

Als de gemaakte afspraken onvoldoende merkbare invloed hebben en de betrokken ondernemingen een relatief kleine omzet en/of een relatief gezamenlijk marktaandeel hebben, geldt het kartelverbod niet. In de regel is hiervan sprake als het marktaandeel van de betrokken ondernemingen samen niet meer is dan 10%. Deze uitzondering geldt niet voor de ernstigste vormen van afspraken, zoals marktverdeling. Het kartelverbod is dan meestal toch van toepassing. Niet alle afspraken en overeenkomsten die de concurrentie beperken zijn verboden. Sommige afspraken kunnen ook positieve effecten hebben voor de eindgebruiker, bijvoorbeeld als de afspraak bijdraagt aan innovatie. Dan kan er onder voorwaarden sprake zijn van een individuele vrijstelling of een groepsvrijstelling. Zo zijn er groepsvrijstellingen voor:

  • Verticale overeenkomsten
  • Specialisatieovereenkomsten
  • Technologieoverdracht
  • Onderzoeks- en ontwikkelingsovereenkomsten
  • Samenwerkingsovereenkomsten in de detailhandel
  • Branchebeschermingsovereenkomsten

Overtreding van het kartelverbod

Als blijkt dat u het kartelverbod heeft overtreden, kan dat grote consequenties hebben. Zo kan een geldboete worden opgelegd tot € 900.000 of, als dat meer is, tot 10% van de jaarlijkse groepsomzet. Als de overtreding meerdere jaren heeft geduurd kan de boete worden verhoogd tot 40% van de jaaromzet van de groep. En bent u al eerder in de fout gegaan en is er dus sprake van recidive? Dan kan het boetebedrag nog eens worden verdubbeld. Boetes kunnen zowel worden opgelegd aan de onderneming als aan leidinggevenden en bestuurders. De boete voor natuurlijke personen is maximaal € 900.000.

Daarnaast is de overeenkomst nietig, waardoor u en de wederpartij er geen beroep op kunnen doen. Ook kunt u geconfronteerd worden met civiele claims van slachtoffers van het kartel. Zij kunnen van elke deelnemer aan het kartel een vergoeding eisen voor geleden kartelschade. En in sommige EU landen vallen deze overtredingen onder het strafrecht. Daarbij hebben de autoriteiten vergaande bevoegdheden, die de kans op een succesvolle vervolging vergroten. Zo mogen zij e-mails en Whatsapp-berichten inzien, documenten opvragen en invallen doen bij bedrijven en in woningen. Wordt de overtreding bewezen? Dan kan de rechter een gevangenisstraf opleggen.

Clementieregeling

Als u uit een kartel wilt stappen of erachter komt dat u ongemerkt een kartel hebt gevormd en daar dus ook uit wilt stappen, kunt u clementie aanvragen bij de Autoriteit Consument en Markt of -in sommige gevallen- de Europese Commissie. U kunt de boete dan geheel ontlopen of een flinke korting krijgen. De hoogte van deze korting is afhankelijk van hoe snel u zich meldt en hoe bruikbaar uw informatie is. Als u de eerste uit uw kartel bent die zicht meldt, kunt u een volledige vrijstelling van de boete krijgen (immuniteit). Daaropvolgende melders uit hetzelfde kartel kunnen een korting krijgen van maximaal 50%.

Juridisch advies over kartelvorming

Wilt u advies over een samenwerking? Twijfelt u of u mogelijk verboden afspraken heeft gemaakt en/of overweegt u gebruik te maken van de clementieregeling?Heeft u te maken met een verzoek om informatie of een bedrijfsinval van de ACM of EC? Wilt u bezwaar maken of beroep instellen tegen een u opgelegde boete?Of heeft iemand een civiele claim tegen u ingesteld voor geleden kartelschade?Neem dan gerust vrijblijvend contact met mij op.

Ik heb veel ervaring met het adviseren over kartelvorming, in verschillende sectoren. Daarnaast was ik vanuit verschillende perspectieven betrokken bij procedures over kartelvorming en kartelschade, en heb ik vele onderneming en begeleid bij bedrijfsinvallen en in boeteprocedures.

Ja, ik bel Esther nu

Wat klanten zeggen

“Ik vond de samenwerking met Esther heel prettig. In gesprek is ze to the point, maar blijft ze altijd vriendelijk. Daarnaast is Esther duidelijk en goed.”

Lees gehele referentie

“Esther is alert en was continu hard voor me aan het werk. Ik ben enorm blij met haar!”

Lees gehele referentie

“Ik zie Esther als een expert in haar vakgebied. ”

Lees gehele referentie

“Esther advised us on cross-border merger control issues. She is a very practical lawyer with a sound understanding of our business interests and plenty of experience with transactions. ”

Lees gehele referentie

“Esther heeft onze zaken succesvol opgelost.”

Lees gehele referentie

“Esther is praktisch, makkelijk toegankelijk en deskundig.”

Lees gehele referentie

“Esther is toegankelijk, behulpzaam, bereik om mee te denken, pragmatisch en ambitieus.”

Lees gehele referentie

“Ik schakel Esther in om haar expertise. Daarnaast is ze erg betrokken en gedreven.”

Lees gehele referentie

“Esther is consequent, standvastig en kordaat.”

Lees gehele referentie

“Esther is zeer kundig en werkt prettig en efficiënt.”

Lees gehele referentie

“Esther is a pragmatic business lawyer, result-oriented and resourceful.”

Lees gehele referentie